“ja” vir Belhar, want ons het mos nie baggage nie

Ek raak altyd bietjie skepties as ek hoor “die jong dominees sê”. Jy sien, daar is ongelooflik mag daarin om die “jong stem” aan jou kant te hê. Dit is asof die een wat kan sê dat “ek sê wat die jong stemme sê” tot ‘n mate die langslewendheid van sy/haar eie idees bevestig. Die waarheid is egter dat daar selde, indien ooit, enige “jong stem” oor ‘n saak is. Al wat ons het is “jong stemme”. Telkens wanneer ons dus hoor dat “die jong dominees sê” dat moet ons stilstaan en die ou suspisieuse vrae vra: Watter jong dominees? Hoekom kies die een wat die jong stem oordra om dit te doen? Wat is die breër rol wat die uitverkose jong stem moet speel? Uiteindelik kry elke hoë profiel stem in die kerk iewers ‘n groepie jong dominees wat skynbaar hierdie of daardie standpunt sou ondersteun, en elkeen kies om maar die jong stemme wat anders klink te ignoreer.

In die kerk raak ek ook baie skepties wanneer ons oor teologie praat en die kerk eenvoudig tussen “jonk” en “oud” wil verdeel. Sonder om dit eers te verdedig, ek dink bloot nie die verdeling werk nie, en as jy sou begin ordentlik navorsing doen gaan jy agterkom dat daar ‘n ongelooflike hoeveelheid uitsonderings op elke patroon is wat jy skynbaar raaksien. Daarmee ontken ek nie dat die kerk oor tyd verander, en dat daar dus ‘n skuif te bespeur is nie, maar ek ontken wel dat daar ooit ‘n “clean break” is waar twee generasies eenvoudig teenoor mekaar kan staan.

Dit bring my by Belhar en Rapport.

As Tim du Plessis pleit vir die aanvaarding van Belhar (OK, pleit is dalk ‘n te sterk woord) dan sê dit dalk iets oor die rigting waarin die gesprek beweeg. Tim sou immers nie op die plek gesit het waar hy is as hy nie in staat was om die konsensus van sy lesers te verwoord, so paar stappe voor hulle te wees, maar om hulle nie te veel te ontstel nie. So dalk gee Tim rigting aan: die tyd waarin Belhar aanvaar sal kan word is naby.

Marlene Malan se artikel oor Belhar by Aardklop is ook insiggewend, want sonder om te veel tussen die lyne hoef te lees maak sy dit duidelik dat hierdie ‘n lot ou ooms is wat negatief is oor Belhar. Of dalk is negatief te sterk woord, kom ons sê maar net dat hierdie groep, wat in haar prentjie duidelik ouer stemme is, vind Belhar ‘n komplekse debat, is gekant teen die druk dat daar “ja” gestem moet word, en soek, in die woorde wat sy aan Piet Strauss toeskryf, ” ’n groter balans van “vir” en “teen” in die huidige debat oor Belhar voorstaan” (ek het geen idee wat hierdie frase beteken nie, maar kyk hoe herhaal hierdie frase in die volgende paragraaf).

Dit bring my terug by die jong stemme. Marlene skryf toe verder oor Belhar n.a.v die VGKSA se Algemene Sinodesitting. Hierdie keer is dit die jong stemme wat praat. Die artikel laat jou met die oortuiging dat daar ‘n konsensus is: “Deur die bank meen hulle: Belhar is ’n versoeningsgeskrif” en “Volgens Van der Spuy redeneer jong afgestudeerde NG predikante nie meer oor “vir” of “teen” Belhar nie. “Daar’s niks meer om oor te praat nie. Ons wil aangaan.”“. Die jong stemme is dus nie so ver van Tim du Plessis af wat glo dat “Die NGK moet Belhar, by wyse van spreke, uit die pad kry. Aanvaarding is al manier.

Hier dus my eerste punt: ons maak ‘n keuse vir watter jongmense ons wil aanhaal, en dit is ten diepste ‘n politieke keuse.  In hierdie geval vermoed ek dis ‘n keuse wat help om ‘n groeiende konsensus te verwoord, maar dit ontken steeds die feit dat daar ‘n sterk groep jong predikante is wat nie Belhar wil onderteken nie.

Daar is egter vir my ‘n dieper probleem, en daarom die titel van die blogpost.

Wanneer ons met oordrewe konsensus aandring daarop dat “Belhar is ’n versoeningsgeskrif“, dan moet ons met ‘n stuk ongemak gelaat word. Dit was nie perongeluk wat die 1982 sinode Eenheid, Versoening en Geregtigheid langs mekaar gesit het nie. Dit was omdat die sinode op daardie stadium gevoel het dat daar groepe in die Suid Afrikaanse kerkgemeenskap is wat een of twee van hierdie elemente ten koste van die ander beklemtoon. Die pro-Belhar diskoers in die NG Kerk lyk vir my ook of ons oor die algemeen Eenheid en Versoening meer beplemtoon as Geregtigheid.

Maar daar is ‘n volgende punt wat gehoor moet word. Een dominee wat Noordelike Sinode se laaste sinodesitting bygewoon het beskryf die kerk se standpunte oor Belhar ook in terme van 3 generasies. Die jong generasie “het nie die bagasie van Belhar nie- hulle lees die dokument net op sigwaarde, en sien geen dwalinge daarin nie“.

Wat is hierdie “bagasie”? Die bagasie is apartheid. Rassisme. ‘n Suid Afrikaanse geskiedenis van ongelykheid, van struggle teen apartheid, en van ‘n NG Kerk wat so diep drooggemaak het dat die kerk in die wêreld vir ons gesê het hulle kan hulleself nie langer met ons assosieer nie. En tot ‘n mate moet ons dit verstaan. Ek sukkel ook om die emosies van die middel 1980’s te verstaan (alhoewel dit tog meer moontlik raak as jy lank genoeg na die stories luister). Maar hier is my vrees: ons loop die gevaar om met Belhar in die een hand, en Klopjag in die ander hand die toekoms in te gaan. Ons loop die gevaar om tydens legitimasie Eenheid, Versoening en Geregtigheid te onderteken, en dan te sing “kan ons maar net aanbeweeg, Meneer“.

Jy sien, Belhar los my met ‘n ongelooflike stuk bagasie. Dit los my met die feit dat die top-skaal vir ‘n VGK predikant minder is as die begin-salaris van ‘n NGK dominee. Dit los my met die feit dat party in die land hulle kinders in publieke skole kan sit wat R25000 skoolgeld per jaar vra, terwyl ander dit nie kan bekostig om R25000 oor 12 jaar te betaal nie, en die skool se fasiliteite wys dit! Dit los my met die feit dat ‘n groeiende groep van my ouderdom mense aparte woonareas voortsit deur die komplekse wyse waarop gated communities kan bestuur wie mag hier binne kom en wie nie. Dit los my met die feit dat ‘n klomp kolegas in die VGK so paar maande hulle skok in my teenwoordigheid uitgespreek het omdat ‘n NG Kerk R10 miljoen aan ‘n kerkgebou kan spandeer (ek moes hulle toe skaam inlig dat dit in werklikheid meer as R50 miljoen was, en dat die memo nooit by hulle uitgekom het nie).

Nee, dis nie eenvoudig “alles apartheid” nie. Maar dit is apartheid ook. Dit is meer as apartheid ook. Maar dit is my baggage ook. Ek vrees dat die groeiende konsensus dat ons Belhar moet aanvaar gekoppel is daaraan dat ons deur die bank meen Belhar is ‘n versoeningsgeskrif, en dat ons selde hoor dat Belhar ten diepste oor geregtigheid gaan. En ons hoef nie bagasie oor Belhar te hê as dit nie oor restitusie gaan nie. Maar gaan kuier met die jong VGK predikante en vra vir hulle of Belhar oor restitusie gaan…

Ek sê ja vir Belhar. En elke keer wat ek dit skryf dan raak ek ongemaklik, want ek weet dit roep met tot ‘n leefstyl van eenheid, versoening en geregtigheid, en ek weet dit beteken ek het nog ‘n lang paadjie om te gaan. Ek sê ja vir Belhar, maar ek weet dat Belhar in die 1980’s geskryf is, teen ‘n bepaalde historiese agtergrond waaruit ek ongelooflik baie voordeel getrek het, en vir die res van my lewe die voordeel wat ek daaruit getrek het met my sal saamdra. Ek hoop met alles in my dat die NG Kerk Belhar sal aanvaar! Maar is nie iets waarmee ek sommer net kan aangaan nie, dis iets wat ek stadig moet oorweeg, die koste moet bereken, en in diepe geloofsoortuiging moet bid dat ek verander sal word. Want ek het nog ‘n leeftyd voor van werk om die ongeregtighede, onversoenbaarheid en apartheid van die verlede te help ongedaan maak, en ek hoop dit is waartoe ons onsself verbind as ons sê “ja” vir Belhar.

Advertisements

5 Responses to “ja” vir Belhar, want ons het mos nie baggage nie

  1. Staffieliefhebber sê:

    Is daar dan iets fout met my blog? Ek dink dis ‘n baie mooi blog. Ek is jammer ek was so ‘n bietjie kras, die “brandewyndrinkende, kakiebroek regse Boer” het so ‘n bietjie sterk na vore gekom. Ai maar jy moet my maar verskoon, daar is ‘n onweerstaanbare innerlike vreugde wat oor my neerdaal…amper so in Bybelse taal, elke keer as ek ‘n doringtak deur ‘n linkse dominee se dinges trek….

    My blog gaan oor politiek, nie oor kerksake nie, ek glo staat en kerk het boggerol met mekaar uit te waai nie. Die samelewing moet uit ‘n veelheid van onafhanklike pole bestaan wat elkeen in sy eie reg funksioneer.

    As ‘n Christen is jou (‘n mens se) waardestelsel veronderstel om met die Bybel te strook, maar nerens in die Bybel staan daar presies hoe ‘n staatspolitieke stelsel moet lyk nie.

    Inteendeel, soos ek dit verstaan moet mense net nie ‘n afgod van die staat of politiek maak nie. Die kerk(Christene) en die staat sou eintlik van nature altyd koppe stamp, en met reg.

    Maar alle Christene dink nie noodwendig dieselfde oor goed nie. Mense hoef nie dieselfde oor alles te dink nie, Lees linkses en regses nie maar die Bybel elk deur sy eie bril nie? Kan jy regtig ‘n geloofwaardige saak uitmaak dat daar geen politieke subjektiwiteit in Belhar opgesluit lê nie?

    En hoekom is jy so vies vir jou eie nasie? Daar is ‘n ou Joodse gesegde wat lui: ” Ich bin Stolz Jude zu sein, weil ich nich Stolz bin, jezt bin ich Jude…”

    Hy sê hy is trots om ‘n Jood te wees, want selfs al is hy nie trots nie, bly hy nogsteeds ‘n Jood.

    Ons is Afrikaners, met al ons swakpunte, maar ook met sterkpunte. Ons is mense…is daar dan êrens perfekte mense?

  2. Annemie Bosch sê:

    Cobus, Dankie hiervoor. Ek het al by sy ontstaan in die tagtiger jare van die vorige eeuê “JA!” gesê vir die Belydenis van Belhar – en tog beleef ek vandag nog saam met jou die ongemak daarvan. Dis so WAAR wat jy sê… “ek weet dat Belhar in die 1980′s geskryf is, teen ‘n bepaalde historiese agtergrond waaruit ek ongelooflik baie voordeel getrek het, en vir die res van my lewe die voordeel wat ek daaruit getrek het, met my sal saamdra”.
    Soos jy, hoop ook ek “met alles in my dat die NG Kerk Belhar sal aanvaar! Maar is nie iets waarmee ek sommer net kan aangaan nie, dis iets wat ek stadig moet oorweeg, die koste moet bereken, en in diepe geloofsoortuiging moet bid dat ek verander sal word. Want ek het nog ‘n leeftyd voor van werk om die ongeregtighede, onversoenbaarheid en apartheid van die verlede te help ongedaan maak, en ek hoop dit is waartoe ons onsself verbind as ons sê “ja” vir Belhar.”

  3. Cobus sê:

    Staffieliefhebber, ek reageer nie deesdae gereeld in my eie comment section nie, maar jou opmerking is te goed om te laat verbygaan.

    Eintlik wil ek maar net dankie sê vir die link na jou blog toe. Ek sal dit in die toekoms dalk maar gebruik as ‘n voorbeeld van hoe dit sal lyk as Afrikaners net aan die Bybel glo…

  4. Staffieliefhebber sê:

    Ek kan nie glo dat daar sulke naiwe mense soos jy in die wêreld is nie, maar nouja. Geniet dit.

    My probleem met Belhar is dat dit een politieke beleid uitsonder en kritiseer. As Christen kan mense egter meeste politieke beleide kritiseer, om ook nie van die huidige een te vergeet nie.

    Belhar is iets vir linkses soos jy om “Christenskap” as ‘n stok te gebruik om Afrikaners mee te slaan. Om ons te kritiseer, hoekom mag Afrikaners nie baie geld aan kerkgeboue spandeer nie? Ons ou historiese kerkgeboue is ongelukkig baie duur om te onderhou, jy sal seker wil hê dit moet vergaan. Sendelinge en filantrope was maar nog altyd vyandig teenoor die volk. En die NG kerk was destyds selfs teen die groot trek gekant gewees!

    Ek het geen tyd vir Belhar nie en die NG kerk begin my naar te maak met sy strewe om polities korrek te wees. Lyk my Die NG Kerk wil maar staatskerk wees, maak nie saak wat daardie staat se waardes is nie.

    Ons het juis ‘n onafhanklike Christelike Kerk nodig wat net aan die Bybel glo, nie aan polities geinspireerde beleidenisskrifte nie

  5. Nie geweet jy lees my blog nie… ek hou baie van wat jy hier skryf! Jou oupa en oom se doom…

Lewer kommentaar

Verskaf jou besonderhede hieronder of klik op 'n logo om in te teken:

WordPress.com Logo

Jy lewer kommentaar met jou rekening by WordPress.com. Log Out / Verander )

Twitter picture

Jy lewer kommentaar met jou rekening by Twitter. Log Out / Verander )

Facebook photo

Jy lewer kommentaar met jou rekening by Facebook. Log Out / Verander )

Google+ photo

Jy lewer kommentaar met jou rekening by Google+. Log Out / Verander )

Connecting to %s

%d bloggers like this: