want ons verwag tog meer van die kerk

Daar is verskeie weergawes van ‘n verhaal wat voortspruit uit versekeringsmaatskappye wat sekere rampe ‘n “act of God” noem. Dit loop gewoonlik iets soos volg:

‘n Besigheidsman wou ‘n kroeg langs ‘n kerk bou. Die kerk bid toe dat die kroeg nie gebou moet word nie. Halfpad in die bouery kom daar ‘n storm en vee die halfgeboude kroeg plad. Die versekering sê dit was ‘n “act of God”. Die besigheidsman dagvaar toe die kerk omdat hulle gebede veroorsaak het dat sy kroeg verwoes is, en die kerk reageer dat hulle gebede niks daarmee te doen gehad het nie.

Tans woed daar so gesprekke tussen ‘n paar kerkleiers, ‘n paar mense buite die kerk, ‘n paar so op die rand van die kerk en ander wat belangstel wat iets soortgelyks veroorsaak.

Mense identifiseer hulleself as “buite die kerk”, en maak dan duidelik dat hulle dink die kerk heelwat meer moet doen as bloot die minimum wat volgens die wet vereis word. Die kerk moet immers in liefde en menswaardigheid met mense omgaan, en kan daarom nie daarop roem dat ons optrede wettig was nie. Stemme binne die kerk beklemtoon weer dat die kerk gebind word aan die landswet en dat die kerk nie kwalik geneem moet word as ons binne die landswet optreë nie.

Die patroon is nie uniek aan hierdie gesprek nie, en daar is darem heelwat uitsondering op hierdie eenvoudige analise ook, maar die klein prentjie gee tog iets waaroor ons verder moet dink.

Die idee dat daar tog meer van die kerk verwag moet word is nie nuut nie. Kerke en kerkleiers wat betrokke is by een of ander skandaal sorg altyd vir nuus. Aan die ander kant hiervan hoor ons gereeld dat kerke van die organisasies is wat die meeste vertrou word deur die Suid Afrikaanse publiek.

Aan die ander kant is die etiek wat die kerk najaag ‘n onmoontlike etiek. Om jou vyande lief te hê en almal as gelykes te hanteer is iets wat ons met die “heiliges” identifiseer. Ons “gewone mense”, en die sluit gemeentes en predikante in, hou nie regtig hierby nie. So die kerk toon ook maar baie keer ‘n versigtigheid om self hierdie hoë verwagtinge op onsself te plaas.

‘n Deel van my hou daarvan dat stemme buite die kerk, en stemme op die rand van die kerk, na ons vinger wys en sê dat hulle meer verwag van die kerk, dat die kerk meer moet doen om by ons eie hoë etiese verwagtinge uit te kom. Aan die ander kant wonder ek partymaal oor die hoe sinvol dit is om van buite af vir mense te sê hoe hulle hulle eie morele riglyne moet toepas.

Ons is dalk op ‘n goeie plek as die kerk erken dat ons nie altyd regkry om ons vyande lief te hê, om alle mense as gelykes te behandel, en om veral aan die armes en die onderdruktes ‘n spesiale plek te gee nie. Hierdie stukkie eerlikheid is tog heelwat beter as die kerk wat probeer wys dat ons die morele hoëgrond het.

Daar is ook ‘n sterk liberale tradisie wat kom wys dat hierdie naïewe idees oor afsweer van geweld en liefde vir vyander ideale is wat bloot dom is om na te volg. Ek bedoel, as die kerk al ons eiendom en al ons geld more vir die armes weggee dan is dit so goed soos institusionele selfmoord. As ons nie ordentlike kontrakte met ons werknemers teken nie, as ons nie luister na wat ons by die wetmakers kan leer nie (en werk God nie oor daar nie?) dan gaan ons mense iewers uitbuit, of onsself laat uitbuit.

Daar is egter tog iets in die wese van die kerk wat maak dat ons partymaal dom goed doen. Party noem dit “geloof” en ander “roeping”. Een van my gunsteling seënbedes sê dit so mooi:

mag God jou seën met genoeg dwaasheid om te glo dat jy ’n verskil kan maak in hierdie wêreld, sodat jy dinge sal kan doen wat ander mense dink nie gedoen kan word nie.

So partymaal gaan ons in versoeningsprosesse in ten spyte daarvan dat enige rasionele mens vir ons sal sê versoening is onmoontlik. Partymaal weier ons om geweld te gebruik al sê elke politieke analis dat geweld die enigste manier is om iets te verander. Partymaal bly ons selfs in huwelike langer as wat enige sielkundige sal aanbeveel. En op elkeen van hierdie goed sal ons voorbeelde kan wys waar ons dwaasheid toe nie gelei het tot iets wat daadwerklik verander het nie, en dat ons maar eerder die rasioneles, die analiste en die sielkundiges se raad moes gevolg het. Maar partymaal dan gebeur dit dat hierdie keuse om getrou te bly aan ons mees radikale idees, dinge regkry wat ander mense dink nie gedoen kon word nie.

Aan die ander kant dink ek daar is ook die gevaar dat die kerk as simbool waarvan ons “meer verwag” die half afgewaterde etiek van die samelewing oor die algemeen kan ondersteun. Dis ‘n langer argument, maar die oortuiging dat die dominee ten minste anders sal optreë, of die kerk ten minste beter sal doen, kan dit ook moontlik maak vir ander dele van die samelewing om hierdie verantwoordelikheid op sy te skuif. Uiteindelik moet die kerk tog ook sê dat ons nie so uniek is nie, dat hierdie ideale waarin ons glo ideale is wat ons glo die hele samelewing kan dien.

So in kort: dankie vir almal wat oortuig is dat ons tog meer van die kerk moet verwag, die kerk het nodig om hieraan herinner te word. Al verstaan as dat dit gevaarlik is vir die kerk om hierdie hoë verwagting aan onsself te stel, moet ons dit egter partymaal (selfs in dwaasheid) doen.

Advertisements

Lewer kommentaar

Verskaf jou besonderhede hieronder of klik op 'n logo om in te teken:

WordPress.com Logo

Jy lewer kommentaar met jou rekening by WordPress.com. Log Out / Change )

Twitter picture

Jy lewer kommentaar met jou rekening by Twitter. Log Out / Change )

Facebook photo

Jy lewer kommentaar met jou rekening by Facebook. Log Out / Change )

Google+ photo

Jy lewer kommentaar met jou rekening by Google+. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: