vroue.

Jacob Zuma trou hulle, en het seks met hulle. Met baie.

Die “gemiddelde man” ken ‘n paar goeie grappe oor hulle.

Oom Angus beklemtoon deesdae baie dat hulle nie onderdruk moet word deur hulle mans wat hernude gesag gevind het nie.

Hulle is die meerderheid van die menslike spesie.

Hulle leef generally langer as mans.

Hulle het by verre die minderheid van oorloë deur die geskiedenis gemaak.

Deesdae kan hulle mos stem, mag werk, mag swot. So hoe sal ons dan nou waag nog oor vroue ‘n woord uiter?

Baie dinge het my aan die dink oor vroue hierdie week. Die belangrikste Sondag se preek (en wat hiermeer gelykstaan is meneer Zuma se eskapades). Op 18 was feminisme vir my ‘n vloekwoord. Weet nie wat ek oor feminisme gedink het nie, maar dit was nie goed nie. Ek weet Yolande Dreyer het my kop begin swaai. Eers deur hoe sy een oggend in ‘n klas debat oor die uitbeelding van Jool prinsesse die gesprek hanteer het. Later deur ‘n artikel wat sy vir ons voorgeskryf het (wat ek weer iewers sal uitkrap) wat skielik op 20 my kop radikaal geswaai het.

Nog ‘n belangriker stem in my opvoeding oor gender was die vrou wat vandag aan my grtroud is. Sy was 16, en ek ‘n jong arrogante teologie student, en sy moes my kom leer dat sy ‘n totaal ander beeld van God het, want sy is ‘n vrou. Sy het my godsbeeld verander.

My vroue-kolegas in die kerk het oor tyd vir my ongelooflik waardevol geraak. By hulle het ek perspektiewe gevind wat van ongelooflike waarde was. Vroue, vriendinne, het belewenis van die transendente kom wys, en as ek ooit sal kan sê dat ek iets van die misterie van God ervaar, dan sal dit wees danksy soveel vroue wat oor my pad gekom het. Hulle het my kom leer oor vrede. Oor vergewe. Oor omgee. Oor liefde. Ja, oor die belangrikste van geloof.

Ek waardeer hoe ver my eie kerk al gekom het, dat ons 20 jaar lank al vroue predikante het, en dat vroue al hoe makliker beroepe vind. Maar ek wonder of hierdie sisteem wie se sleutel leiers bykans uitsluitlik manlik bly sal bereid wees om dit vir vroue so veilig te maak dat hulle werklik ‘n radikaal ander perspektief op die tafel sal sit? Om as vroue deel te neem al voldoen hulle nie aan ons manlike vereistes vir “sterk leiers” nie. Want as ons dit nie doen nie, dan wonder ek oor al ons gepraat oor die kerk en die toekoms, en of ons hoegenaamd gaan vorder.

Dalk is ek te negatief. Maar as dit net mans gaan wees wat sê ek is te negatief, dan gaan ek maar vereers my bekommernis troetel…

George Claassen en die “gemiddelde lidmaat”

Vandag was weer een van daai interessante dae van wyd uiteenlopende ervaringe. Van George Claassen tot by die “gemiddelde lidmaat”. Wel, ek moet darem net kwalifiseer dat die “gemiddelde lidmaat” in my eie opinie ‘n bitter slegte beskrywing is, en gewoonlik meer dui op wat die gebruiker daarvan wil hê die “gemiddelde lidmaat” moet wees, as wat empiries bewys sou kon word. As dit by sake soos ewolusie kom, is ons gemeente moontlik ook nie die “gemiddelde gemeente” nie. Ons het al op verskeie geleenthede as predikante ons waardering teenoor die wetenskap uitgespreek, en Bybelse skeppingsverhale gepreek as geen wetenskaplike teorie nie, maar as betekenisgewende narratiewe bespreek.

Elkgeval, kom ons aanvaar nou maar “for the sake of the argument” dat die gemiddelde lidmaat die mense was wat ek in die uur of twee voor George Claassen se bydrae by die fakulteit Teologie van die Universiteit van Pretoria se fakulteitsopening. Twee gesprekke staan vir my uit. Een met iemand wat probeer sin maak van standpunte wat ‘n gepersonifiseerde duiwel verwerp, en ‘n ander van iemand wat met die realiteite van Christen-Ateïstiese huwelike in ‘n familie moet werk.

Claassen praat van bygelowe, maar ek sien hoe “gemiddelde lidmate” van hierdie bygelowe begin ontslae raak, en dit sonder die hulp van die new-atheists. ‘n Goeie dosis teologie help hierin. Wens hy wou dit erken.

Na Claassen se bydrae het ek beleef dat gelowig en ongelowig nou so sterk gepolariseer is dat ons min vir mekaar te sê het, maar die realiteit is dat menigte mense in baie nou verhoudinge saamleef, mekaar se opinies leer waardeer, en saam sin maak van die wêreld sonder om mekaar te hoef te oortuig, alhoewel hulle steeds in kritiese gesprek bly. Ek wens hy wou net met bietjie meer waardering luister.

Moet darem ook net byvoeg dat ek dink Claassen het vandag sy crowd bietjie misgelees. Daar is min sin daarin ‘n kerkgebou vol professors en gedoktoreerdes in die teologie te probeer oortuig om Darwin ernstig op te neem nie. Dit help nie om hulle op dieselfde vlak te sit as Stellenbosch se kreasioniste nie (jammer Stellenbosch, ons het hulle ook, ek verbeel my net George het op ‘n stadium oor Shofar geblog toe hy nog geblog het).

Elkgeval, ek sal maar teruggaan na die gewone lewe toe, waar baie Christene en Ateïste dit regkry om in liefde saam te werk vir die greater good van die samelewing.

President Zuma, L… sal ongelukkig wees met jou!

Op 22 April het ek as onafhanklike observeerder by die verkiesing opgetree. Langs my het ‘n jong swart student uit een van die local plakkerskampe het naby ons gemeente gesit. Oor tyd het ons mekaar bietjie leer ken. Kom ons noem haar maar net L… . L… moes die aand saam ons terugry, maar omdat die verskillende verkiesingstasies op verskillende tye klaargemaak het, en ons s’n nogals vroeg klaargemaak het, het ek en L… nog ‘n goeie uur of twee gewag vir ons lift.

Binne die konteks van die dag het ons natuurlik bietjie politiek gepraat. Ek weet L… het nie vir die ANC gestem nie, en wou graag uitvind hoe sy dan nou dink. Oor Zuma het L… ‘n opmerking gemaak wat blywend aan my knaag. Haar grootste kritiek op die man was nie sy opvoeding of korrupsie of moontlike kriminele rekord eers nie (die goed wat ek maar gereeld gehoor het in die kringe waar ek beweeg), maar dit was wat Zuma aan vroue in hierdie land gaan doen. As Zuma president word, of op daai stadium eerder wanneer Zuma president word, gaan dit nie goed wees vir vroue in Suid Afrika nie, dit gaan dinge vir ons moeiliker maak. So was die trant van L… se kritiek.

Ek het Zuma van tyd tot tyd al gemention op hierdie blog, en meestal was die negatief voor die verkiesing, maar die een kort opmerking na die verkiesing was positief. En ek moet erken, daar is baie wat gebeur het in die laaste paar maande waaroor ek positief was, en gedink het hy verbaas my eintlik met regtig goeie skuiwe. Maar L… se kritiek het aan my bly knaag. Toe Zuma nog ‘n vrou vat het ek oor L… gewonder. Nie omdat ek per se ‘n moreel-etiese probleem met poligamie sal hê binne sekere kontekste nie, maar omdat ek gevoel het dit versterk die persepsie dat vrouens veronderstel is omtotaal afhanklik  te wees van magtige mans, en die idee dat mans seksuele masjiene is wat nie deur een vrou bevredig kan word nie.

Maar vanoggend weet ek: L… sou baie ongelukkig gewees het. Vanoggend se nuus sou herinner het aan die verkragting-sage van vroeër jare. Dit sou weereens bevestig het dat ons in ‘n land bly waar mans (en moet nie vir ‘n oomblik dink wit mans is onskuldig nie) seksueel beheer uitoefen, en waar dit eintlik moreel aanvaarbaar geraak het vir mans om hul eie vrouens nie te respekteer nie, en seks te hê waar hulle ookal wil en kan regkom.

President Zuma: Soos jy kan dink sal L… baie ongelukkig wees met die huidige gebeure. En met goeie reg word daar oor HIV en vroueregte gepraat. Kan ek maar dalk net nog ‘n gedagte byvoeg? Een van die grootste onregte wat die Apartheidsregering aan die land gedoen het, was die trekarbeid sisteem wat massas gesinne opgebreek het, huwelike verwoes het, kinders vaderloos gelaat het. Die effekte gaan nog vir generasies by ons bly. Sulke optrede soos wat ons nou al weer oor moet praat, versterk die problematiek wat hiermee gepaardgaan. Asseblief, ek smeek jou. Die land het vir jou gestem deels om die probleme wat steeds oorbly n.a.v Apartheid te help oplos, moet dit asseblief nie vererger nie.

elkeen lees met ‘n unieke bril

Ek sit my gedagtes voort oor die lees van die Bybel. Ek moet Sondag so bietjie by Raslow gemeente gesels met hulle kategete, en hulle het spesifiek gevra hoe ons die Bybel moet hanteer in kategese, so hierdie is maar my proses van voorbereiding. Dankie dat jy deelneem hieraan.

In die teologie hou ons daarvan om van “konteks” te praat. Veral dan nou om die Bybel “in konteks” te lees. En dis nie net slim Bybelkenners wat dit doen nie, ek hoor dit orals, ook in die gemeente. In konteks kan beteken jy moet nie net die versie uitlig nie, jy moet die hele hoofstuk of boek lees. Dit kan ook beteken dat jy die wêreld waarbinne die gedeelte ontstaan het moet in ag neem, die politiese of ekonomiese omstandighede byvoorbeeld. Ons Bybelwetenskaplikes het wonderlike werk gedoen oor die laaste twee eeue om hierdie konteks te gaan skets en verduidelik.

Partymaal sal ons selfs ‘n volgende stap neem, en raaksien dat sekere idees vandag “binne konteks” ontstaan. Wanneer iemand op die platteland iets sê wat vreemd is vir ons in die stad, dan sal ons sê ons moet sy konteks onthou. Wat ons egter gewoonlik sukkel om te erken is dat ook my eie lees van die Bybel is nie totaal objektief nie, maar is gekleur deur my eie ervaringe. Die mooi manier waarop dit gesê word is dat “alle teologie is in wese kontekstueel”1

Die realiteit is dus eenvoudig so dat wanneer verskillende mense dieselfde deel lees, dan hoor hulle verskillende goed. Jou ekonomiese omstandighede, politieke ideologie, generasie waarin jy gebore is, en bloot jou lewensverhaal, bepaal wat jy gaan raaklees in die Bybel. Vir party mense maak hierdie realiteit hulle bang, hulle hou daarvan dat die Bybel vas en waar is, en dat hulle die Bybel kan gebruik om vir ander te wys wie reg en wie verkeerd is. Maar ander embrace hierdie realiteit, en gaan op ‘n avontuur saam met die Bybel.

Bybel lees in groepe veral word nou ‘n avontuur van dinge ontdek wat ek nooit sou raakgesien het nie. Lees bietjie die Bybel saam met iemand uit die local plakkerskamp uit, of saam met ‘n kid uit die gemeente wat totaal en al clueless oor die leer van die kerk is, en kyk hoe hulle dinge raaksien wat jy nooit aan sou gedink het nie. Die bevryding is dat die dominee nie meet die enigste legitieme interpretasie van die Bybel het nie, en ook nie die kategeet nie, maar dat almal saam interpreteer. Die stemme van jongmense in gemeentes word dan nog ‘n unieke bril wat met respek behandel moet word.

Natuurlik neem dit nie die vorige posts oor Bybelinterpretasie weg nie. Om bloot verskillende versies bymekaar te gooi, of al die problematiek uit die Bybel weg te try argumenteer bring ons nie my die unieke bydrae van jou bril nie. Dit is waarskynlik bloot maniere waarop ons steeds die realiteit probeer verwerp dat elkeen ‘n bril het. Maar wanneer ons ‘n teks lees, dan is daar waarde daarin om ook te hoor hoe ander dit lees, om werklik te luister, en om te weet dat my interpretasie is maar bloot een van baie. Dit bring nederigheid, en dit maak Bybel lees ‘n avontuur.

Hierdie los nie alles op nie. Dit antwoord byvoorbeeld nog glad nie die baie moeiliker vraag: “Hoekom moet ons Bybel lees?” nie. Maar as jy dan nou besluit om te lees, dink ek hierdie is ‘n perspektief uit die laaste 50 jaar wat belangrik is om te onthou.

1 – Bosch, D J. 1991. Transforming Mission. p422-423 het ‘n mooi opsomming hiervan.

elke teks interpreteer homself

Hierdie word ‘n reeks wat skynbaar oor maande uitgestrek word, maar waarheen ek ook heeltyd terugkeer. Dit gaan nou oor hoe interpreteer ons die Bybel in ‘n postmoderne tyd.

Voor ek ‘n volgende stap byvoeg, moet ek net eers iets oor myself sê. Hoe meer tyd verbygaan, hoe minder van ‘n Bybelwetenskaplike word ek. Ek is mal oor die Bybelwetenskappe. Ek lees graag Walter Brueggemann, Marcus Borg en Albert Nolan as ek tyd kry. Jurie le Roux, Gert Steyn en Ernest van Eck het my ongelooflik gevorm in my jare op universiteit. Maar ek word minder van ‘n Bybelwetenskaplike oor tyd.

Ek’s ‘n dominee van ‘n NG gemeente. Met baie vriende wat nie kerk toe gaan nie. Wat beleef dat ek in ‘n krisis situasie is as ek kyk wat in die wêreld aangaan. Wanneer ek Bybel lees, dan lees ek om te probeer reageer op ongeregtigheid, absolute armoede, dreigende rampe, weermagte wat oorlog maak. En wanneer ek mense wil leer Bybel lees, dan is dit kategete, lidmate, kinders. En ek glo hierdie mense mag nie simplisties omgaan met die Bybel nie, want die krisisse van hierdie paragraaf en godsdiens is te nou inmekaar geweef, en die Bybel kan die probleem vererger.

Goed, nou dat dit uit die weg geruim is:

My volgende reël is gevorm op ‘n belydeniskamp. Ons het Kolosense 3 gelees op die kamp, en die jongmense het ons vasgevra soos gewoonlik. Ek kan nie onthou waaroor nie, maar dit was iets in Kolossense 3, en hulle het ontdek dat die Bybel homself weerspreek wanneer jy hierdie gedeelte met ‘n ander gedeelte vergelyk. Niks nuuts nie, ons weet mos nou al lankal dat daar goed is waaroor die Bybel nie ooreenkom nie. Dit het oom Willie Marais gemaak skryf aan boekies wat wys dat alles in die Bybel sin maak, en hy het die vreemste argumente daarvoor gebruik. Meer gematigde dominees het geleer dat alhoewel die Bybel bietjie oor feitelike goed verskil op plekke, dit altyd dieselfde praat oor God.

Die eerlike leser kom egter vinnig agter dis nie so nie, soos my belydenisklas dan nou ook gemaak het. Die realiteit is dat daar teologiese verskille, partymaal drastiese teologiese verskille, in die Bybel is. Ons probeer daarvan ontslae te raak deur te sê Jesus het goed verander van die Ou Testament, en elke keer wat ons iets in die Ou Testament raakloop wat vreemd is dan speel ons hierdie kaart. Dis nie net ‘n kaart wat die kerk nog altyd ten sterkste afgekeur het nie, maar dit los ook nie ons probleme op nie.

Hierdie feite het gemaak dat die Bybelwetenskappe van die laaste paar dekades nie meer gepraat het van ‘n “Teologie van die Bybel” nie (menende ‘n sistematiese samevatting van wat die Bybel oor God sê), ook nie eens meer oor ‘n “Teologie van die Ou Testament” en ‘n “Teologie van die Nuwe Testament” nie. Nee, hulle praat oor “Teologieë van die Ou Testament” en “Teologieë van die Nuwe Testament”. Ons erken dat die wysheidsliteratuur en die profete verskillende perspektiewe het. Dat verskillende profete verskillende perspektiewe, verskillende teologieë, het. Dat Lukas en Matteus en Johannes en Paulus elkeen ‘n eie teologie het.

Terug by die kamp, het ek en my kolega vir hulle gesê ons sal bietjie moet gaan dink oor hierdie baie intelligente vraag. Ons antwoord wat die titel van hierdie post: “Elke teks interpreteer homself”. In ons leesproses probeer ons net vra wat sê hierdie teks, ons probeer nie die hele Bybel te versoen nie. Ons laat die teks homself interpreteer, hoogstens binne dieselfde boek, outeur of tradisielyn, nie randomly in gesprek met enige ander teks in die Bybel nie.

Vir my kategete gaan ek net dit leer. Wanneer ons ‘n teks lees, dan probeer ons hierdie teks hoor, en ons weet dat ander tekste anders praat, en dis OK. Ek dink elkgeval dit is nader aan hoe die vroeë kerk hierdie briewe en dokumente gelees het.

Vorige posts in die reeks:

so stukkie afstand sal goed wees

dis ‘n boek daai, en daar is foute in

kleinboet is bliksems bekommerd

Ek reageer heel moontlik te vinnig. Maar kleinsus wat óók die bliksem in is maak dat ek net moet reageer. Ja, ek drink ook Cuppachino’s met cream en praat oor hoe ons gaan deelneem aan daai koninkryk waarvan Jesus gepraat het, hoe ons die stemme van die armes, die wat suffer, die wat vasgavang is in ‘n sisteem wat besig is om hulle te moor, daai stemme wil ons hê moet gehoor word. Ja, ek het ook netnou uit ‘n fancy R20 per kaartjie fliek uitgestap en verby ‘n kid gery wat met bykans huilende gesig vra net vir ‘n paar sent… ek het voor my uitgekyk, hy’t nie ‘n paar sent gekry nie.

Maar bliksem! Hierdie kan nie die status quo wees nie! En hierdie is nie iemand anders se probleem nie. En dit is nie maar fine nie. En dit is nie maar die ANC nie. En jy help niks (baie sterk taal neig om hier te surface) deur sarkastiese opmerkings te maak dat ander maar al hulle goed moet verkoop en dit vir die armes gee nie (jy onthou dat daai Joodse profeet van so 2000 jaar terug dit ook een keer gesê het, sonder ‘n greintjie sarkasme).

Ja, ek’s bekommerd oor die dreigende geweld. Maar ek’s meer bekommerd dat ons besig is om ons menslikheid te verloor. Ek’s bliksems bekommerd. Want as dit fine raak dat duisendes elke dag aan VIGS doodgaan, dan is daar iewers is baie verkeerd in ons samelewing. As dit fine raak dat mense honger, sonder skoon water, sonder ‘n greintjie menswaardigheid danksy die system, kan lewe, en ons niks kan doen nie want dis nie “ekonomies haalbaar” nie, dan is ons samelewing verder heen as wat ons wil weet.

Weeskinders tel in die miljoene. Werkloses tel in die miljoene. Mense in shacks tel in die miljoene. Mense met VIGS tel in die miljoene. Dit is Afrika. Dit is my land. En ek’s bliksems bekommerd, want oorlog of nie, rewolusie of nie, miljoene is besig om te sterf. Regte egte mense (of het ons steeds nie van ons Apartheid persepsies ontslae geraak nie). Wat moet nog gebeur voor ons Shakespeare se woorde gaan hoor:

“If you prick us, do we not bleed? if you tickle us, do we not laugh? if you poison us, do we not die? and if you wrong us, shall we not revenge? If we are like you in the rest, we will resemble you in that” – ongeveer 1600 AD

Of Lukas s’n:

Geseënd is julle wat arm is, want aan julle behoort die koninkryk van God.

Ellende wag vir julle wat ryk is, wnat julle het julle lekker lewe al weg.

Lukas 6:20 & 24, ongeveer 84 AD

Nee, ek weet ook nie wat die antwoord is nie. Maar die kommentaar op kleinsus se kreet maak my bliksems bekommerd. En die feit dat dinge skynbaar nie beter word nie maak my bliksems bekommerd. En die feit dat daar nog heeltyd, dwarsdeur die resessie, 3-verdieping huise gebou word maak my ook bliksems bekommerd.

dogma en veilige ruimtes, kerke en die se praatjies

Hendrien blog oor ‘n kamp wat ons die naweek gehad het. Klein eksperimentjie wat al vir so jaar lank loop, waar ons Badseloop toe gaan, ‘n klein groepie mense, flieks kyk (vlak flieks, diep flieks, rowwe flieks, chick flieks), kos maak, labirinte loop, in die warm-baddens lê en muf, en praat. En praat. Diep praat. Oor kerk praat as ons wil. Hier mag jy maar sê wat jy dink, en niemand gaan jou judge nie. Ek dink dis veral vir hulle wat al so bietjie van ‘n te lang paadjie met die kerk gestap het ‘n plek om te detox.

Die grootste ding waarna sy verwys is die veilige ruimte. Die ruimte waar jy jouself en jou vooronderstellings kan ontdek, en dit mag verander. En die spanning wanneer sy die gemeente tref.

Ek kuier so tydjie gelede by vriende van my in die gemeente. Goeie NG lidmate hoe jy ookal daarna kyk. En op ‘n punt sê die een net dat sy die kerk nog nooit beleef het as ‘n plek waar mens maar mag sê wat jy dink nie. As ‘n reël werk die kerk met ‘n vorm van dogma, en is die bevraagtekening hiervan baie keer letterlik strafbaar met die helse vuur. Die skep nie ‘n veilige ruimte om te sê wat jy dink nie, behalwe as jy een van die select few is wat mooi inpas in die sisteem wat geskep is.

Nou, moet my nie verkeerd verstaan nie. Ek dink daar is baie waarde aan die dogma. My vriende wat meer positief is oor dogmatiese konstrukte (alhoewel hulle moontlik glad nie dit so sal noem nie), sal dalk heel negatief wees oor my evaluasie hiervan, maar ek dink dogma kan ongelooflike betekenis-gewende narratiewe wees. Narratief is nie die woord wat hulle dalk vir dogma wil gebruik nie, maar hoor my uit. Dit verskaf ‘n raamwerk waarbinne sin gemaak kan word van die lewe, maar belangriker nog, waarbinne die individu of gemeenskap motivering kan vind vir ‘n lewe van liefde, geregtigheid en hoop (dit geld nou net vir die gesonde dogmatiese konstrukte).

Maar wat as die betekenisgewende narratief van die verlede nie meer betekenis gee nie? En wat van die paar wat aan die anderkant sit waar betekenis moeiliker en moeiliker word om te vind deur middel van bestaande narratiewe? Stephan Bevans skryf redelik radikaal wanneer hy sê: “theology, when it is perceived as irrelevant, is in fact irrelevant”. En dit is presies dit wat as onuitspreekbaar beskou word. Al die kritiese vrae oor die opstanding, maagdelike geboorte, of watter pet topic die Afrikaanse “kritiese denkers” aanpak, vermoed ek is maar net die simptome van ‘n ervaring dat die bestaande vir alle praktiese doeleinde irrelevant geword het.

Kan daar weer waarde gevind word in die verlede, in die tradisie? Ongetwyfeld! Slegs ‘n ekstreme vorm van rasionalisme en individualisme kan ons oortuig dat slegs ons generasie die antwoorde het, en die verlede ons nie kan help nie. Maar sonder die veilige ruimte waar ek maar die onuitspreekbare mag uiter, dat die manier waarop ander oor God praat geensins resoneer met die wêreld, die konteks, waarbinne ek myself bevind nie, gaan soveel godsdienstiges (en ek evalueer die woord hier uiters positief) teen ‘n plafon vas bid (daai aksie van godsdiens waar ek die onmoontlike formuleer, waar die ander, dit wat ons God noem, my kan verander), geen antwoord kry nie, omdat alle antwoorde na ons toe terugkom in ‘n vorm wat vir ons in werklikheid onherkenbaar geword het.

ek’s weer geestelik betas

Ek ontmoet vanaand ‘n paar vriende in Menlyn vir ‘n fliek. Ons herken ons vriende eers nie, want sien hulle net van agter af, en die girls wat daar by hulle staan ken ons glad nie. Maar nou ja, ons het hulle lanklaas gesien, so dalk is die girls nuwe vriende wat ons nog nie ontmoet het nie. Ons staan nader en groet. Heel vriende stel die jong dametjies hulleself aan ons voor.

Die eerste sin na die name was “you are the people we were praying to meet“. Onwillekeurig reageer my brein met “ek weet nie waarvoor julle gebid het nie, maar ek is seker dit was nie vir my nie“. Die volgende sin, net nadat ek myself bedwing het om my gedagtes tot woorde te bring? “It’s always strange how people react when we start talking about the Lord“. “Wat het my vriende aangevang?! Wie is die vreemde mense met wie hulle kuier?“

My vriende like ook nie baie hierdie mense wat jou so geestelik kom betas nie, en dan maak hulle my die verantwoordelike om hierdie tipe ongemaklike situasietjies te hanteer, deur publiek te maak dat hier tans ‘n dominee in die groep is. Die opgewondenheid onder die jonge dames was geen geheim nie. ‘n Dominee! Mensdom, hoekom kan my vriende nie in suke gevalle byvoeg dat hierdie dominee reeds getroud is nie!

Volgende ding is ons word na hulle bybelstudie toe genooi. Ek moet sê, dit was ‘n eerste vir my. Ek het gedog die feit dat ek ‘n ds. titel het (wat ek nooit gebruik nie) vrywaar my daarvan om na random bybelstudiegroepies genooi te word, maar niks sal hierdie evangeliste stop nie! Hulle sal sommer die ander kerk se dominee try convert dit lyk my. Op daai punt kon ek myself nie meer inhou nie:

You really don’t want to invite me to your biblestudy group.

No, we like people who ask a lot of questions.

Really, you don’t want to invite my to your biblestudy group (emphasized by one of my friends telling them that this isn’t a good idea).

We really like people who ask a lot of questions.

Hulle het nommer uitgeruil met my een vriend. En ek wonder nogals of ek nie dalk tog by hulle bybelstudie moet instap met my Griekse Bybel en ‘n kopie van die boek oor Nuwe Testament eksegese wat ek vandag gekoop het nie. Iets wat ek nooit sal doen in my eie gemeente nie, waar ons saam lees, en saam teologiseer. Maar vanaand voel ek violated.

Ek voel geestelik betas.

Hierdie mense ken my nie, weet nie wie ek is nie, ken nie my storie nie. Maar hulle aanvaar dat ek hulle vorm van geestelikheid moet deel, en aanvaar dat hulle maar aan my mag vat met hulle weergawe van die wie die spirituele wese wat ons God noem is, en hulle aanvaar dat ek fine moet wees daarmee. Ek voel vanaand violated.

Sinodes en vergaderings

Ek sit by Oostelike sinode. Kyk so hier van die ander kant af na wat by die groot kerk vergaderings gebeur. Sit hier op prime spot, in die middel agter, en kyk reguit na voor, daar waar die belangrike dominees van die sinode praat. Die wireless netwerk is nou nie so lekker nie, maar ek sal nie hierdie teologie blog clutter met my struggles met die tegnologie nie. Die mense sit om ronde tafels, en die leiers probeer gesprek te fasiliteer.
Jy hoor die retoriek van verandering heeltyd. Orals hoor jy nog die stories van die ‘ou dae’ van die sinode, toe daar 100 besluit ‘n dag geneem moes word, toe ons meer vergadering gehou het as wat daar iets gebeur het. Grappies soos: “God het die wêreld so lief gehad dat hy nie ‘n komissie gestuur het nie” word met groot smaak vertel. Kom ons face dit, almal in die kerk weet dat die institusionele model ten minste moet verander… dalk selfs moet eindig.
Maar hoe ernstig ons dit gaan opneem weet ek nie. Daar is tog ‘n stukkie sekuriteit in hierdie tipe vergaderings. So ‘n vergadering het immers mag om dinge waarvan ons nie hou nie aan te spreek. Hierdie vergaderings word die buffer teen gemeentes wat gay dominees wil aanstel, teen teoloë wat hulle tradisie wil herinterpreteer op ‘n manier wat vir die huidige kerk bietjie vreemd lyk, teen fundamentalisme wat die finale stem in die kerk wil wees.
Daar is orals die begeerte dat die sinodesitting eerder ‘n plek moet wees wat netwerke bou, wat mense aan mekaar oplink, wat kreatiwiteit losmaak, wat gemeentes help om beter te werk. As ek die stories hoor van wat was, dan wil dit vir my lyk asof ons darem al begin vorder.

Dan Denette en ‘n konstruktiewe voorstel vir godsdiens in skole

Ek voel myself tog verplig om ‘n konstruktiewe voorstel te probeer maak vir die hele godsdiens-in-skole gesprek wat op die oomblik aangaan. Ek het natuurlik persoonlike belang by hierdie saak. Ek is ‘n teoloog, en ‘n jeug-predikant. My vriende range van agnostici, ateïste, en verskeie vorme van Christene. My vriende is nou in hulle 20’s, en beide ek en hulle gaan oor 10/15 jaar kinders in skole van ons land hê, want vir basicly al my vriende is waai uit hierdie land nie ‘n opsie nie.

Ek wil vanuit my teologiese agtergrond ‘n bydrae maak. Dit is moontlik dat die voorstel op plekke met die huidige grondwet kan clash, ek is nie ‘n kenner van die grondwet nie, maar weet dat die grondwet verdraagsaamheid tussen mense wil aanmoedig, en ek dink dit vereis ‘n bepaalde teologiese kyk – dus impliseer ek dat sekere teologiese vooronderstellings tot onverdraagsaamheid sal lei. Sou dit met die grondwet clash dink ek grondwet, teologie, en menigte ander rolspelers sal moet saam gesels om te soek vir ‘n benadering wat in ‘n publieke ruimte sal werk.

Binne die huidige gesprek dink ek Dan Dennett se argument by 2006 se TED kan ons help met konstruktiewe gesprek. Kyk daarna, want die res van die post gaan daarop voortbou. Onder is net die gedeelte van die talk waarna ek hier wil verwys, maar die hele talk kan hier afgelaai word.

Nelus Niemandt het op my vorige post gereageer op facebook met die opmerking:

Die vraag is dalk of enige skool hoegenaamd van opvoeding kan praat en opvoed in die ware, holistiese sin van die woord, as godsdiens weggewens word? Selfs ‘n keuse om te swyg of vir atiesme is ‘n godsdienstige keuse. Hoe sou skole lyk as daar baie en respekvol oor godsdiens gepraat word?

Om godsdiens uit skole te wil verban ontken die feit dat godsdiens inherent deel van ons samelewing is. Dit is ‘n mag wat tot van die grootste humanitêre werk wat aan die gang is ingespan kan word, en ‘n mag wat tot ongelooflike geweld ingespan kan word. Dit vorm etiek, en word met tye gebruik om onetiese gedrag te regverdig. Godsdiens bly steeds ‘n bepalende faktor in die wêreldgeskiedenis, en ook in die geskiedenis van samelewings, en die meerderheid van individue.

Die moeilikheid met Dennette se voorstel is natuurlik die optimisme oor feite. Wie bepaal die feite? Watter feite? Dit gaan ‘n ongelooflike komplekse kurrikulum wees om aanmekaar te sit, maar ek dink ‘n uiters noodsaaklike een. As teoloog, en jeug-predikant, sal ek nog verdere redes wil byvoeg. Eerstens op grond van die ongelooflike hoeveelheid vrae wat onder jongmense bestaan oor verskillende godsdienste. As skole nie hierdie taak gaan opneem om jongmense ‘n prentjie te gee van hoe die wêreld van die godsdienste lyk nie, dan moet die kerk definitief ernstig daaraan begin aandag gee. Tweedens het die kerk uit sy eie geskiedenis die belangrikheid geleer van konstruktiewe gesprek met hulle van ander godsdienstige agtergronde: ons mag nie die onverdraagsaamheid tussen godsdiente, of tussen godsdienstiges en nie-godsdienstiges aanblaas nie, ons moet groter begrip kweek, sonder om verskille te relativeer.

Die kompleksiteit in ag geneem, en ook die feit dat so ‘n kurrikulum noodsaaklik is, wil ek nog ‘n voorstel maak. Eerstens dat ons nie net die verhale/feite van verskillende godsdienste moet leer vir kinders nie, maar ook op een of ander manier, dalk later in die kurrikulum, algemene inligting oor paradigmas (Thomas Kuhn) of wêreldbeelde vir kinders sal gee. Die gevaar van totaliserende ideologieë moet vir hulle geleer word, en ook hoe vooronderstellings funksioneer.

Binne ons skool sisteem moet ons dan besef dat elke onderwyser nie anders kan as om sy/haar eie keuse rondom geloofsoortuiging in die klas indra. Ouers van ‘n skool kies die algemene approach van die skool, maar kan nie ‘n enkele onderwyser in enige geloofsoortuiging in forseer nie. Alle kinders leer dus van alle godsdienste, maar gaan ook hoor hoe verskillende onderwysers keuses maak binne hierdie wêreld van godsdienstigheid/nie-godsdienstigheid. As ek kan aansluit by ‘n argument op ‘n ander blog van my rondom hoe ons teologie moet funksioneer: ons moet kinders help om self-krities te kan funksioneer, om die voorlopigheid van hulle eie standpunt (hetsy godsdienstig of nie-godsdienstig) te verstaan, maar om tog met volle oortuiging te kan kies vir ‘n verstaan van geloof/ongeloof wat hulle kan help om nie net sin te maak van hulle wêreld nie, maar ook om van hierdie wêreld ‘n beter plek te maak. Onderwysers moet nie minder oor godsdiens, en selfs hulle eie oortuigings, praat nie, maar leer hoe om op ‘n respekvolle wyse aan die publieke gesprek oor godsdiens, en tussen godsdienste, deel te neem, en ‘n voorbeeld wees vir ons kinders.

Idealisties? Moontlik. Maar ek sal graag hierdie pad saam met onderwysers wil stap, waar ons hulle kan help om gesond te ontwikkel, en dan meer van hulleself in die klas weg te gee, nie minder nie.